Gids voor Nederlandse scholen
Bijgewerkt mei 2026

AI en AVG in het onderwijs

Wat mogen leraren, scholen en besturen eigenlijk doen met leerlinggegevens in AI-tools? Hier vind je een praktische route door persoonsgegevens, gevoelige informatie, open chatbots en goedgekeurde werkprocessen.

De vraag is niet alleen welke AI-tool je gebruikt

De belangrijkste vraag is welke informatie wordt verwerkt, waarom deze wordt verwerkt, wie verantwoordelijk is en of de school heeft besloten dat het hulpmiddel gebruikt mag worden binnen de organisatie.

Ga uit van dataminimalisatie, goedgekeurde tools en duidelijke procedures voordat leerlinggegevens met AI worden gedeeld.

Begin bij de persoonsgegevens

De AVG is van toepassing zodra een AI-tool persoonsgegevens verwerkt. In het onderwijs gebeurt dat sneller dan je denkt: leerlingteksten, opmerkingen, foto's, stemmen, aanpassingen, beoordelingen en klasinformatie kunnen allemaal iets zeggen over een identificeerbare leerling.

Doel

Bepaal waarom AI wordt ingezet: planning, oefenen, feedback, ondersteuning of administratie. Hetzelfde hulpmiddel kan in het ene geval passend zijn en in het andere niet.

Rechtsgrond

De school moet kunnen aantonen waarom persoonsgegevens verwerkt mogen worden. Toestemming is zelden een stabiele oplossing vanwege de gezagsverhouding tussen school en leerling.

Dataminimalisatie

Gebruik zo min mogelijk informatie. Vervang namen door rollen, verwijder details en gebruik voorbeeldmateriaal als AI alleen hoeft te helpen met structuur of taal.

Beveiliging en overeenkomsten

Controleer waar de data wordt verwerkt, hoe deze wordt opgeslagen, of deze wordt gebruikt voor training en of een verwerkersovereenkomst nodig is.

Informatie en verantwoordelijkheid

Leerlingen, ouders en personeel moeten begrijpen welke AI-tools worden gebruikt, met welk doel en welke gegevens verwerkt mogen worden.

Dit hoort niet in open AI-tools terecht te komen

Een eenvoudige vuistregel: als informatie te herleiden is tot een leerling, klas, ouder of medewerker, moet de school aan gegevensbescherming denken voordat deze naar een AI-systeem wordt gestuurd.

Leerlingteksten met naam of duidelijke context

Een tekst kan namen, relaties, gezondheid, thuissituatie of andere gegevens bevatten, ook als het burgerservicenummer ontbreekt.

Beoordelingen, cijferonderbouwing en beoordelingsopmerkingen

Beoordelingen gaan over de prestaties van leerlingen en kunnen in de praktijk gevoelig zijn, ook als het formeel geen bijzondere persoonsgegevens betreft.

Beschermde persoonsgegevens

Gegevens over leerlingen of personeel met een beschermde identiteit vereisen extra strikte procedures en mogen niet verwerkt worden in open AI-diensten.

Gezondheid, neurodiversiteit, ondersteuningsmaatregelen en verzuim

Informatie over gezondheid, beperkingen, extra aanpassingen of ondersteuningsbehoeften is vaak bijzonder privacygevoelig.

Beeld-, geluids- en videomateriaal van leerlingen

Stem, gezicht en de klasomgeving kunnen leerlingen identificeren en meer onthullen dan men op het eerste gezicht denkt.

Ouders/verzorgers en sociale situatie

Gezinsomstandigheden, conflicten, zorgen, contactgegevens en sociale informatie moeten met grote zorgvuldigheid worden behandeld.

Rood, geel, groen: AI en leerlinggegevens op school

Gebruik het model als een snelle eerste controle binnen het team. Het vervangt niet de juridische beoordeling van de school, maar maakt dagelijkse beslissingen duidelijker.

Rood

Niet plakken

Gegevens waarmee een leerling geïdentificeerd kan worden of die privacygevoelige informatie bevatten, mogen niet in open AI-tools worden ingevoerd.

  • Leerlingteksten met naam of duidelijke context
  • Gezondheid, neurodiversiteit, ondersteuningsmaatregelen of verzuim
  • Beschermde persoonsgegevens, beeld-, geluidsmateriaal of beoordelingsgegevens

Geel

Vereist procedure of besluit

Gebruik dat mogelijk is, maar alleen als de school het hulpmiddel, het doel, de verantwoordelijkheid en de omgang met gegevens heeft vastgesteld.

  • AI-ondersteuning bij feedback of beoordeling
  • Leerlingaccounts in externe AI-diensten
  • Materiaal dat geanonimiseerd is, maar nog steeds aanwijzingen kan bevatten

Groen

Vaak laag risico

Werkprocessen waarbij de leraar onderwerpen, doelen of algemeen materiaal gebruikt zonder persoonsgegevens te versturen.

  • Lesideeën, oefeningen en quizzen op basis van onderwerp of doel
  • Alternatieve uitleg en voorbeelden zonder leerlinggegevens
  • Bronkritische bespreking van AI-antwoorden samen met de klas

Veelvoorkomende AVG-fouten bij de start met AI op school

Risico’s ontstaan vaak in de dagelijkse praktijk: een leraar wil tijd besparen, een leerlingtekst wordt geplakt, een account wordt aangemaakt in een externe dienst en niemand weet precies wat er met de informatie gebeurt.

Situatie

Risico

Betere procedure

De leraar plakt een leerlingtekst in een open chatbot

De tekst kan persoonsgegevens bevatten en wordt verwerkt buiten de door de school goedgekeurde tools.

Verwijder identificerende gegevens, gebruik een voorbeeldtekst of een goedgekeurd hulpmiddel met duidelijke voorwaarden.

Leerlingen worden gevraagd een account aan te maken in een AI-dienst

Het schoolbestuur kan verantwoordelijk worden voor de verwerking en moet kunnen aantonen dat aan de AVG wordt voldaan.

Bepaal centraal welke leerlingtools gebruikt mogen worden en informeer leerlingen en ouders/verzorgers.

AI wordt ingezet als beoordelingsondersteuning zonder duidelijke procedure

Onduidelijke verantwoordelijkheden, gebrek aan transparantie en risico op het lekken van gevoelige leerlinggegevens.

Gebruik AI als hulpmiddel, niet als beslisser. Leg de controle van de leraar vast en vermijd onnodige leerlingdata.

De school heeft geen gezamenlijke regels

Verschillende leraren maken verschillende afwegingen over wat toegestaan is, wat leidt tot onzekerheid en ongelijkheid.

Stel een lokale AI-richtlijn op met goedgekeurde tools, verboden toepassingen en voorbeelden uit de lespraktijk.

Een praktische werkwijze voordat AI wordt gebruikt met schooldata

Het hoeft niet te beginnen met lange beleidsdocumenten. Start met een eenvoudige controle die leraren en schoolleiding daadwerkelijk kunnen uitvoeren.

1. Classificeer de informatie

Is het openbaar materiaal, geanonimiseerd materiaal, leerlingdata, gevoelige informatie of beschermde persoonsgegevens?

2. Controleer het hulpmiddel

Is het hulpmiddel goedgekeurd door het schoolbestuur? Zijn voorwaarden, verantwoordelijkheden, beveiliging en eventuele verwerkersovereenkomsten geregeld?

3. Minimaliseer voordat je verstuurt

Verwijder namen, persoonlijke details, klasgegevens en onnodige context. Gebruik voorbeelden als dat volstaat.

4. Behoud menselijke controle

AI kan suggesties doen, structureren en concepten aanleveren. De leraar blijft verantwoordelijk voor kwaliteit, rechtszekerheid en pedagogische beoordeling.

5. Documenteer het schoolbeleid

Leg vast welke toepassingen zijn toegestaan, welke een aparte beoordeling vereisen en welke niet zijn toegestaan.

Zo kunnen leraren AI gebruiken zonder leerlingdata te delen

Veel AI-werkprocessen kunnen veilig worden uitgevoerd als de leraar de input bepaalt. Het is niet nodig om persoonsgegevens te verstrekken om van AI te profiteren.

Ontwikkel lesideeën op basis van vak, leerdoelen of kerndoelen zonder leerlingnamen.

Genereer quizzen en oefeningen vanuit lesmateriaal, begrippen of eigen instructies van de leraar.

Laat AI alternatieve uitleg, niveaus of voorbeelden voorstellen op basis van geanonimiseerde behoeften.

Maak beoordelingsmatrices, feedbacksjablonen en checklists zonder leerlingteksten te plakken.

Gebruik AI samen met de klas op het digibord om feitelijke onjuistheden, bronkritiek en prompts te bespreken.

Maak AI-gebruik veiliger voordat het dagelijkse praktijk wordt

Wanneer de school bepaalt welke gegevens verwerkt mogen worden, welke tools zijn goedgekeurd en hoe leraren werken, wordt AI eenvoudiger en verantwoordelijk te gebruiken.

Probeer Studera.AI gratis

Bronnen en verdiepende literatuur

Deze pagina is gebaseerd op Nederlandse overheidsrichtlijnen over AVG, AI, onderwijs en publieke sector. Controleer altijd het privacybeleid en de juridische procedures van uw eigen school voordat u nieuwe AI-tools implementeert.

Veelgestelde vragen over AI en AVG in het onderwijs

Ja, als de AI-tool persoonsgegevens verwerkt. In het onderwijs kunnen leerlingteksten, afbeeldingen, beoordelingen, ondersteuningsbehoeften, klasinformatie en opmerkingen persoonsgegevens zijn als deze te herleiden zijn tot een identificeerbare persoon.

Dit mag alleen na een duidelijk besluit van de school of het schoolbestuur. Leerlingteksten kunnen persoonsgegevens en soms zeer gevoelige informatie bevatten. Gebruik geanonimiseerd materiaal, voorbeeldteksten of goedgekeurde tools.

Niet altijd. Een tekst kan een leerling nog steeds identificeren via inhoud, context, klas, gebeurtenissen of details over familie, gezondheid en ondersteuningsbehoeften. Dataminimalisatie betekent dat alle onnodige identificerende context wordt verwijderd.

Als de school leerlingen vraagt een AI-tool te gebruiken, moet het schoolbestuur kunnen aantonen dat het gebruik voldoet aan de relevante regels, waaronder de AVG. Daarom moeten leerlingtools centraal worden vastgesteld en niet aan individuele leraren worden overgelaten.

Studera.AI is ontwikkeld voor de werkprocessen van scholen: lessen, quizzen, beoordeling, studiehulpmiddelen en AI-assistenten. Dit maakt het eenvoudiger om gestructureerd te werken, onnodige leerlinggegevens te minimaliseren en de leraar de regie te laten houden. Zoals bij alle digitale tools moet de school haar eigen AVG-procedures volgen en bepalen hoe het hulpmiddel wordt ingezet.

Ja, maar het gebruik moet goed worden gereguleerd. De school dient goedgekeurde tools te gebruiken, persoonsgegevens te minimaliseren, procedures te documenteren en leraren verantwoordelijk te laten blijven voor kwaliteit, beoordeling en opvolging.